خاك اصفهان سالم است و هوايش خوش و آبش گوارا . ابن عيينه * 165 گويد : از ابن شبرمه * 166 شنيدم كه مىگفت : يك شبانه روز در حيره * 167 ماندن از دو سال مداوا بهتر است « 1 » . گويد : سعيد بن مسيب گفته است : اگر من از قريش نمىبودم ، مىخواستم از مردم فارس باشم ، نيز دوست داشتم كه اصفهانى باشم . شعبى * 168 گويد : چون يزدگرد از مداين هزيمت كرد ، به نهاوند شد . و چون از آنجا نيز هزيمت يافت ، از ميان سپاه خود ، هزار اسوار و هزار سنج‌زن و هزار خباز و هزار حلوايى برگزيد و رفت تا به مرو فرود آمد . چون در آنجا كشته شد ، اسواران به بلخ و سنج‌زنان به هرات رفتند و خبازان در مرو ماندند . اين راست كه مردم مرو نانهاى گوناگون دارند . حلواييان به اصفهان آمدند . اين راست كه اصفهانيان در پختن شيرينى از همهء خلق استادترند . هيثم بن عدى * 169 گويد : در فارس ، مردم دو خوره از همهء خوره‌هاى آن نيرومندترند . آن دو يكى جلگه‌اى است و آن كسكر * 170 است و ديگرى كوهستانى است و آن اصفهان است . خراج هر خوره دويست هزار درهم بوده است . مساحت اصفهان هشتاد فرسنگ در هشتاد فرسنگ است و آن هفده روستاست . در هر روستا سيصد و شصت دهكدهء كهن است ، جز دهكده‌هاى نو آباد . اكنون خراج اصفهان ، هفت هزار هزار درهم است . اصفهان سرزمينى است پهناور و پر ساختمان ، با خاكى سالم و كم حشره . روستاهاى اصفهان عبارتند از : جى ، و ماربين ، و النجان ، و براعان ، و برخوار ، و رويدشت ، و اردستان ، و كروان ، و برزاوند ، و دارك ، و فريدين ، و قهستان ، و قامدار ، و جرم قاسان ( گرم كاشان ) و سرد قاسان ( سرد كاشان ) و ارزنان ، و تيمرهء كوچك و تيمرهء بزرگ .

--> ( 1 ) - مطلب ناقص است . رك : تعليقات .